Bu yazımızda gerek iş hayatımızda gerek farkında olmasak bile günlük hayatımızda da kullandığımız 5S Uygulamaları hakkında sizlere bilgi vermek istedik. Çok keyifli okumalar dileriz.

 

5S NEDİR?

5S, Japonya’da doğmuş bir faaliyetler dizisidir. Japonca baş harfleri S ile başlayıp Seiri (Sınıflandırma), Seition (Düzenleme), Seison (Temizlik), Seiketsu (Standartlaştırma) ve Shitsuke (Disiplin) olan bu kelimelerin işyerlerinde kaliteli bir çalışma ortamı oluşturmak, sürekliliği sağlamak, çalışan verimliliğini artırmak ve zamandan tasarruf etmek amacıyla bir araya getirilip uygulanması ile oluşan bir sistematiktir. 5S çalışma koşullarını; performans, konfor, güvenlik ve temizlik açılarından en iyi yere getirmeyi amaçlar.

5S; yöneticisinden çalışanına herkesin sorumluluk aldığı, tüm iş süreçlerinin iş güvenliği çerçevesinde kurallı, düzenli ve sistematik şekilde yürütüldüğü kapsamlı bir tekniktir.

5S UYGULAMALARI KULLANIM ALANLARI

5S, işletme ve üretim sahaları, atölyeler, depo ve stok alanları, ofisler, bürolar, bankalar, havaalanları, laboratuvarlar, tekstil sanayi, kargo şirketleri gibi birçok özel ve kamu sektöründe kullanılabilir.

Şimdi gelelim 5S Uygulamalarının ilk “S” adımına:

1- SEIRI (Sınıflandırma-Ayıklama)

Çalışma alanında gerekli ve gereksiz malzemeler birbirinden ayrılması ve daha sonrasında sınıflandırılarak ilgili bölgeden uzaklaştırılmasıdır.

Bu ilk aşamanın iyi yapılması diğer aşamalar için çok önemlidir; çünkü karmaşa ve dağınıklılığın sebep olduğu zaman kaybını azaltır. Özellikle işletmenin alanı sınırlı ise bu düzenin kurulması ile sık sık etrafın düzenlenmesi gerekliliğini ortadan kaldırır.

Sınıflandırma işlemi yapılırken sorulması gereken sorular:

  • Aktif ürün oluşturulan sahada, ihtiyaç duyulmayan eşya mevcut mu?
  • Yardımcı işletme malzemeleri doğru yerinde mi?
  • Yerlerde kalan ya da bırakılan el aletleri var mı?
  • Tüm ekipmanlar adreslendi mi?
  • Kullanılan malzemeler kullanım yerlerine göre ayrıştırıldı mı? Doğru yerlere yerleştirildi mi?
5s-1

İhtiyaç fazlası malzemeleri ayıklayarak ve gerekli malzemeleri gruplandırarak düzenleme yapılır.

Kullanım sıklığına göre gruplandırılan malzemelerin konulduğu raflara ‘beyaz etiket’ ve ‘kırmızı etiket’ yöntemine başvurularak sınıflandırma yapılır.

2- SEİTON (Düzenleme)

Düzenleme, çalışma ortamında ve iş akışında gereksinim duyulan tüm belge, malzeme ve ekipmanların ihtiyaç duyulduğu andan itibaren en kısa zamanda ve en kolay şekilde bulunması ve kullanılması için yapılan bir sistematikler bütünüdür.

Japon disiplinine göre; malzemeler gerekli olduğunda 30 saniye içerisinde halen ulaşılamıyorsa, bu durum orada karışıklığın devam ettiği anlamına gelmektedir.

Düzenleme Yapılırken Yapılması Gerekenler

  • “Her şeye bir yer, her şey yerli yerinde” ilkesine tüm ekip olarak uyulmalıdır.
  • İhtiyaç duyulan malzeme ve ekipmanları kullanım önceliklerini belirleyip uygun bir şekilde etiketlendirme yaptıktan sonra kullanıma uygun dosyalama ve istifleme yapılmalıdır.
  • Çalışanlar tarafından aranan eşya daha kolay bulunabilmesi için şeffaf kapaklı dolaplarda saklanmalıdır.
  • Herkes aldığı dosya, malzeme ya da ekipmanları kullandıktan sonra yerine geri koymalıdır.
  • Yerlerin karışmaması açısından gereksiz raf ve masa bulunmamalıdır.

Yeni tip malzeme dolapları görüntüsü.

3– SEİSO (Temizlik)

Sınıflandırma ve düzenlemenin tamamlayıcısı olan temizlik; çalışma ortamlarını her zaman düzenli, temiz ve bakımlı olmasını; sağlam çöp, atık ve pislikleri ortadan kaldırma işlemidir.

4- SEİKETSU (Standartlaştırma)

Standartlaştırma, ilk üç adımda yaptığımız çalışmaların sürekliliğini sağlamak ve elde ettiğimiz başarılı sonuçların sürdürülmesi için oluşturulacak standartlar, iyileştirmeler ve kontrol yöntemlerini içermektedir.

Standartlaştırmanın Sağladığı Faydalar

  • Değişen bütün süreçlerin denetimi sağlanır. Böylece süreçlerdeki hata ve eksiklikleri görmeyi sağlar.
  • Süreçlerin takibi sayesinde gelişme ve değişme projelerini yaygınlaştırır.
  • Başlangıç noktası ile varılan nokta arasındaki olumlu ya da olumsuz değişimi ölçmeyi sağlar.
  • Kontrol listeleri ve kontrol planları oluşmasını sağlar.

Geçiş güzergahlarının 5s standartlarına göre boyanmış görüntüsü.

5- SHİTSUKE (Disiplin)

5S tekniğinde kullanılan son aşamadır. 4 adımı birbirine bağlar ve önceki aşamaların tamamını kapsayan bir aşamadır. Eski alışkanlıkların unutulması, yeni alışkanlıkların benimsenmesi için belirli noktaları kural haline getirmek gerekir. Bu noktaların uygulanabilir olması için 5S kurallarından olan disiplin ilkesine ihtiyaç duyulur.

YAZARLAR

Sinem SAVAHİL

Esra ÇALIŞKAN

KAYNAKÇA
 
A.Emre, Gökhan ve Gözde Tantekin Çelik. “ Dergi Park.” Çukurova Üniversitesi. Aralık 2013. Web. 17 Mart 2021.
Akıl, Bilgen. “ Dokuz Eylül Üniversitesi.” Dokuz Eylül Üniversitesi. 2013. Web. 17 Mart 2021.
Özçetin, İbrahim. “ Yök Tez.” Karabük Üniversitesi. Haziran 2017. Web. 17 Mart 2021.
Kaymakçı, Özgecan. “ Yök Tez.” Sakarya Üniversitesi. 24 Ocak 2012. Web. 17 Mart 2021.
Tekin, Mahmut ve diğ. “ Dergi Park.” y.y. 2018. Web. 17 Mart 2021.
Yükselen, Melek. “ Yök Tez.” Düzce Üniversitesi. 30 Temmuz 2019. Web. 17 Mart 2021.